W parku naprzeciwko stoi dziwny kamień, który kształtem przypomina domek dla psów. Nazywają go stećak, uważają, że to zabytek. Recepcjonista poinformował mnie, że w górach Bośni rozrzuconych jest wiele takich kamieni. (Chodzi o bezwartościowy kamień, bo gdyby miał jakąś wartość; pełno byłoby wokół niego turystów zwiedzających tutejsze muzea, a nie owiec z tutejszych łąk).

***

Ale już dla toalet w tych klubach nie mam aż tak wielkiej wyrozumiałości. Są maksymalnie zminiaturyzowane. Czasami tak wąskie, że drzwi nie otwierają się na oścież i walą w przeciwległą ścianę. A przedtem zahaczają o muszle klozetowe, które pewnie dlatego tak często się chwieją, więc zawsze trochę się boję na nich kucnąć. Bośnia to na pewno jedyny kraj na świecie, gdzie można nabawić się choroby morskiej, sikając.

***

Tutaj imprezy są zupełnie inne niż u nas. Wszyscy siedzą w jednym pomieszczeniu, wokół niskiego stołu, na którym stoją sery, mięso i wino, piwo, i pop-corn, i kawa, i popielniczki. Nikt nie tańczy, ale w kółko puszczają płyty (winylowe!), a potem wszyscy razem śpiewają i płaczą.

***

Oni tutaj budują nowoczesne centrum kliniczne, ale nim go skończą i wstawią tam sprzęt, klasyczna medycyna prawdopodobnie nie będzie już na topie.

***
W jednej z chorwackich kawiarni, Sakib mi to opowiadał, napisano w cenniku: “Kava – 1 marka, kafa – 2 marki, kahva – 3 marki”. Od tego czasu wszędzie zamawia cappuccino albo espresso.

***

Co trzeci towar przekroczył termin ważności, jednak po tym, jak przez trzy lata jedli produkty z pomocy humanitarnej, nie są już przesadnie wybredni. Żywność w tym kraju jest jadalna tak długo, póki nie zzielenieje i nie zacznie cuchnąć, data na etykiecie się nie liczy.

***

U nas mleko w lodówce może stać otwarte dwa miesiące, tutaj zamknięte psuje się w dwa dni. Kiedy nie mogli dać sobie rady z grzybami, zaczęli sfermentowany jogurt sprzedawać jako kefir. Nie jest niesmaczny, syci, a nawet odświeża, nadaje się na podwieczorek, ale nie piję go nigdy w godzinach pracy, bo podczas otwierania tryska prosto na krawat.

***
Ja nie widzę związku między raftingiem a sportem. Co to za sport? Przez dwie godziny rzeka niesie cię z nurtem, a przez dziesięć następnych obracasz jagnię na rożnie.

***

W tym kraju nic nie jest takie, na jakie wygląda. Wszyscy narzekają, że są głodni, a jednocześnie mają wyhodowane brzuszki i podwójne podbródki. Skarżą się, że nie starcza im pieniędzy, ale pierwsi staja w kolejcie, kiedy trzeba za coś zapłacić. I wszyscy pracują na czarno

Kiedy ich zatrudnisz zachowują się jak twoi rodzice, nie służący. Pokojówka Enza powiedziała mu, żeby nie wychodził na dwór z mokrymi włosami, bo dostanie udaru mózgu. Tutaj wszyscy boją się udaru mózgu, choć mało kto się tym mózgiem posługuje.

***

Mam nową definicję granicy Bałkanów: Bałkany zaczynają się tam, gdzie taniej jest wyrwać, niż leczyć zęby.

***

Kilka dni temu ogłoszono epidemię grypy, studenci i uczniowie szkół średnich nie mają zajęć, żeby unikać zgromadzeń w miejsach publicznych. Dlatego pełno ich teraz w knajpach w centrum miasta.

***

I sama kupuje mięso! Spróbowałem zrobić to raz i się poddałem. Prosisz o trzysta gram, a on ci wrzuca na wagę kilo i pół, po czym pyta, czy to za dużo. Jeśli powiesz, że tak, utnie ci trzysta gram żył w łoju, a reszte odłoży do witryny. Na targu jest tak samo.

***

Dubrownik leży w Chorwacji, pięć godzin jazdy od Sarajewa. (Trzy i pół, kiedy wiezie nas kierowca, który wyprzedza kolumny samochodów na wzniesieniu z zakrętem, przekraczając ciągłą linię. Gdy tylko zatrzyma nas policja mówi, że zajmujemy się renowacją dachów i powrotem uchodźców, a wtedy oni nas puszczają).

***

(Sarajewo): Wyobraź sobie przedmieście Stambułu na prowincji austriackiej.

***

(Ślub): Czysty nadrealizm. Stosy żarcia na stołach, wszyscy stoją wokół, nagle chwytają się za ręce i podskakują (to nazywa się kolo), potem trochę przeżuwają, jednocześnie śpiewając, a następnie całują się tłustymi ustami i ocierają je rękawem.

Kolo to taniec ludowy. Tancerze chwytają się za ręce i formują koło, a potem jedni ciągną w jedną, a drudzy w druga stronę. Rzecz w tym, by dreptać w rytm muzyki i nie rozerwać kręgu. Nie pojąłem do końca, czy tylko mężczyźni musza deptać kobietom po nogach, czy dopuszczalny jest też wariant odwrotny. Muzykę zapewnia orkiestra trębaczy, wzmocniona przez akordeon i skrzypce. Kusturica na żywo.

Napiwki przylepiają im do czoła. To może nie jest przesadnie higieniczne, bo najpierw trzeba splunąć na banknot, ale ponieważ w grę wchodzą Cyganie, nikomu to nie przeszkadza.

***

(Pieśni ludowe): Ich największy bohater nazywa się Marko. Syn jakiegoś króla. Opisali mi go jako Herkulesa, który chodzi otulony nie skórą lwa, tylko wilka. Podobnie jak Herkules góruje nad innymi wzrostem, czuwają nad nim boginie i walczy kijem (a dokładniej: maczugą). Są też istotne różnice: Marko to alkoholik, ma konia przypominającego krowę i wąsy wielkości jagnięcia.